Monday Money Myths: “Sparen helpt je van slechte gewoontes af te komen”

Monday Money Myths: “Sparen helpt je van slechte gewoontes af te komen”

Sparen mag met recht een goede gewoonte worden genoemd. Kan het aanwennen van zo’n goede gewoonte als sparen nou invloed hebben op de rest van je leven? Deze week veel over gewoontes en motivatie in Monday Money Myths!

Gedragswetenschappers buigen zich al tientallen jaren over wat de mens drijft. Zij onderzochten het ontstaan van gewoontes, de oorsprong van motivatie en meer. Een belangrijk onderdeel van motivatie is namelijk waar het vandaan komt: word jij voornamelijk gemotiveerd door externe beloningen of ben jij intrinsiek gemotiveerd (door uitdaging, zingeving en vrijheid) om dingen te doen?

Lees de vorige edities van Monday Money Myths:
Monday Money Myths: “Mijn inkomen is te laag om te sparen”
Monday Money Myths: “Ik heb niet zoveel abonnementen”
Monday Money Myths: “Het is voor mij nu te laat om te sparen”
Monday Money Myths: “Je moet rijk zijn om te beleggen op de beurs”
Monday Money Myths: “Het is veel werk om je financiële administratie bij te houden”
Monday Money Myths: “Meedoen aan de loterij is weggegooid geld”
Monday Money Myths: “Ik hoef niet te sparen voor mijn pensioen”
Monday Money Myths: “Wij verschillen van mening over hoe we kunnen bezuinigen”
Monday Money Myths: “Ik zit vast aan mijn hoge woonlasten”

Daniel Pink onderzocht voor zijn boek “Drive” het idee van motivatie en maakte onderscheid tussen motivatie 2.0, zoals dat door gedragswetenschappers jaren geleden werd bedacht, en motivatie 3.0, een meer accurate en moderne manier om motivatie bekijken. Volgens motivatie 2.0 kan je mensen simpelweg motiveren door positieve gedragingen te belonen en negatief gedrag te bestraffen. De wereld heeft jarenlang deze principes vastgehouden, door middel van bonussen in het bedrijfsleven en lijfstraffen in de opvoeding.

Rond 1975 begonnen echter resultaten van onderzoeken en boeken geschreven door gedragswetenschappers een ander beeld te schetsen: beloningen en straffen werken niet altijd. Mensen die intrinsiek gemotiveerd zijn om een taak te voltooien, vanuit gevoelens van autonomie, meesterschap en zingeving, worden zelfs belemmerd als je ze beloningen in het vooruitzicht stelt. Creativiteit vermindert, productiviteit daalt en bedrog en laksheid worden bevordert. Beloningen werken verslavend en stimuleren kortetermijndenken in plaats van langetermijndenken.

De drie elementen van motivatie 3.0 volgens Pink

Men kwam tot de conclusie dat beloningen en straffen vooral werken bij taken waarbij routine een belangrijke rol speelt. Dat brengt ons bij gewoontes. Het is moeilijk jezelf nieuwe gewoontes aan te leren. Charles Duhigg schreef hierover in zijn boek “Macht der gewoonte”. Hij identificeerde door middel van wetenschappelijk onderzoek de “habit loop”, oftewel de gewoontecirkel. Deze bestaat uit de elementen: signaal, hunkering, routine en beloning.

Een habit loop zoals deze werkt bij tanden poetsen

Het draait mij nu even om de beloning: zowel Duhigg als Pink betogen namelijk dat je je gewoontes kan aanpassen door jezelf te belonen. Brian Knutson onderzocht dit in 2005 door middel van fMRI-onderzoek (hersenscans). Hij kwam erachter dat bijvoorbeeld bij verslavingen precies hetzelfde deel van de hersenen wordt geactiveerd als we een beloning voor een spel winnen. Het gaat om een dopamine-boost die naar de nucleus accumbens wordt gestuurd. Dat betekent dat er precies dezelfde processen in je hersenen gaande zijn bij een gok-, alcohol- of drugsverslaving als bij het belonen voor een uitgevoerde taak.

Mijn grootste beloning is elke maand onze spaarpotjes bijvullen. Lees: spaarupdate.

Knutson was één van de eersten die voorstelde dat het kan werken om mensen te betalen om te stoppen met roken. Door de beloning (het fijne gevoel van een sigaret) te vervangen door het fijne gevoel van een financiële beloning konden mensen gemakkelijker hun “habit loop” doorbreken. Recent onderzoek (2019) van 33 experimenten in acht landen met meer dan 21 600 deelnemers, toont aan dat 50 procent meer rokers stopten dankzij financiële beloningen. Het ging om beloningen tussen de 100 en 1000 euro per persoon. Deze beloning konden mensen zichzelf geven, door het bespaarde geld uit te geven aan iets leuks. Dat kan jij ook doen!

Interesse gekregen? Als je via deze links een boek koopt, steun je Spaarvader:
Drive, Daniel Pink
Macht der gewoonte, Charles Duhigg

Ik kan je uit persoonlijke ervaring vertellen dat sparen een “keystone habit” kan zijn, zoals Duhigg dat noemt in zijn boek. Deze “hoeksteengewoontes” hebben een soort domino-effect op je leven. Door te beginnen met sparen ging ik kritischer naar mijn uitgaven kijken. Ik besloot assertiever op te treden en kortingen te bedingen op mijn verzekeringen en abonnementen. Ik besloot om mijn kledingkast op te ruimen en ging meer minimalistisch en efficiënt kijken naar mijn garderobe. Ik geniet veel meer bewust van alle activiteiten in onze vrije tijd, of ze nou geld kosten of niet. Ik besloot om de spullen in ons huis op te ruimen en te verkopen wat we niet gebruiken. Ik besloot uiteindelijk zelfs een blog te starten om anderen te helpen met sparen. Al deze dingen waren het gevolg van mijn eerste gespaarde euro’s. Het was dankzij prettige gevoel dat je krijgt als je jezelf beloont werkt verslavend. Letterlijk.

Wat betekent sparen voor jou? Heb jij dankzij sparen andere interesses in je leven gevonden? Of is het andersom, en vond jij sparen ten gevolg van een andere interesse? Laat het weten in de commentaren!

Spaarvader

Spaarvader is leraar, vader en spaart graag. Sinds 2016 werkt hij elke maand om financieel meer vrij te worden. Dit blog is wat hij heeft geleerd, voor jou. Daarnaast heeft hij een wekelijkse nieuwsbrief met bespaartips. Zijn missie is: jou leren hoe je je leven verbetert door beter met geld om te gaan.

Geef een reactie